Üretim tesislerinde malzeme her zaman yatay taşınmaz. Tahıl, granül, toz ve çimento gibi dökme malzemelerin belirli bir yüksekliğe çıkarılması gerektiğinde kovalı elevatörler devreye girer. Bu sistem, malzemeyi kovalar içinde dikey olarak taşıyan bir düzenek üzerine kuruludur. Bu yazıda çalışma prensibini ve seçim aşamasında bakılan başlıkları derledik.
Sistemin Çalışma Prensibi
Kovalı elevatörde taşıma işini, sonsuz bir bant ya da zincir üzerine belirli aralıklarla sabitlenmiş kovalar yapar. Alt bölümde bulunan besleme ağzından kovalara dolan malzeme, yukarı doğru hareket eder.
Üst bölümde kovalar dönüş noktasına ulaştığında malzeme boşaltma ağzından dışarı alınır. Boşalan kovalar aşağı inerek döngüyü tamamlar.
Sistemin gövdesi genellikle kapalı bir kabin içinde yer alır. Bu kapalı yapı, tozlu malzemelerde çevreye yayılımı azaltan bir çözüm sunar.
Zincirli ve Bantlı Yapılar
Kovaların bağlandığı taşıyıcı eleman iki farklı yapıda olabilir. Bantlı yapılarda kovalar esnek bir bant üzerine sabitlenir. Zincirli yapılarda ise kovalar zincire bağlanır.
İki yapı farklı koşullara göre tercih edilir. Bantlı çözümler daha yüksek hızlarda ve aşındırıcılığı düşük malzemelerde kullanılır. Zincirli çözümler ise sıcak ve aşındırıcı malzemelerde tercih edilir.
Seçim, taşınacak malzemenin sıcaklığı, parçacık boyutu ve aşındırıcılığına göre yapılır. Bu nedenle sistem tasarımı malzeme analiziyle başlar.
Boşaltma Yöntemleri
Kovaların üst noktada nasıl boşaltıldığı da sistemin karakterini belirler. Merkezkaç etkisiyle boşaltmada kovalar yüksek hızda döner ve malzeme dışarı savrulur. Bu yöntem akışkan ve serbest dökülen malzemelerde kullanılır.
Yerçekimiyle boşaltmada ise hız daha düşük tutulur ve malzeme kendi ağırlığıyla dökülür. Yapışkan ve nemli malzemelerde bu yöntem tercih edilir.
Yanlış boşaltma yöntemi seçildiğinde malzeme kovada kalabilir ya da gövde içine dökülerek birikme yapabilir. Bu nedenle malzemenin akış davranışı tasarımın başında değerlendirilir.
Kapasite Hesabı
Kovalı elevatör seçiminde ilk belirlenen değer saatlik kapasitedir. Bu değer, kova hacmi, kovalar arası mesafe ve taşıyıcı hızının birlikte hesaplanmasıyla elde edilir.
Malzemenin yığın yoğunluğu da hesaba girer. Aynı hacimdeki iki farklı malzeme, yoğunluk farkı nedeniyle farklı ağırlıkta olur ve bu da tahrik gücünü etkiler.
Kovaların dolum oranı da göz önünde bulundurulur. Kovalar çoğu uygulamada tam dolu çalışmaz, hesap bu doluluk oranı üzerinden yapılır.
Kurulum ve Yerleşim
Elevatörün yüksekliği, malzemenin çıkarılacağı kotla belirlenir. Tesis içindeki yerleşim planı, besleme ve boşaltma noktalarının konumunu etkiler.
Alt bölümdeki besleme düzeni de önemlidir. Malzemenin kovalara düzenli dolması için besleme hızının taşıyıcı hızıyla uyumlu olması gerekir. Bu besleme genellikle yatay bir taşıma sistemiyle sağlanır.
Yatay taşıma çözümlerimiz için konveyörler kategorimize, dikey taşıma ürün grubumuz için elevatörler kategorimize bakabilirsiniz.
Bakım Başlıkları
Kovalı elevatörlerde bakım birkaç noktada yoğunlaşır. Taşıyıcı bandın ya da zincirin gerginliği düzenli olarak kontrol edilir. Gerginliğin azalması kovaların konumunu ve boşaltma düzenini etkiler.
Kovaların bağlantı noktaları da kontrol edilen bölgelerdendir. Aşındırıcı malzeme taşıyan sistemlerde kova kenarlarında zamanla aşınma görülür.
Alt bölümde biriken malzemenin temizlenmesi de rutin bakımın parçasıdır. Birikme, sistemin yükünü artırır ve tahrik tarafında zorlanmaya yol açabilir.
Yedek parça ihtiyaçlarınız için yedek parça sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Hangi Sektörlerde Kullanılır
Kovalı elevatörler tahıl ve un sanayisinde, çimento ve yapı malzemeleri üretiminde, kimya tesislerinde ve geri dönüşüm hatlarında kullanılır.
Ortak nokta, dökme halde bulunan malzemenin belirli bir yüksekliğe taşınması ihtiyacıdır. Silo doldurma, eleme öncesi besleme ve karıştırıcı besleme bu ihtiyacın en sık karşılaşılan biçimleridir.
Tesisinizdeki malzeme tipi, kapasite ihtiyacı ve yükseklik bilgisini paylaşmanız durumunda uygun bir kurgu birlikte oluşturulabilir.
Tozlu Malzemelerde Alınan Önlemler
Toz halindeki malzemelerin taşınmasında gövde sızdırmazlığı öne çıkar. Kapalı gövde yapısı tozun çevreye yayılmasını sınırlar.
Bazı uygulamalarda gövdeye toz toplama bağlantısı eklenir. Bu bağlantı, sistem içinde oluşan tozun ayrı bir hatta yönlendirilmesini sağlar.
Patlayıcı toz oluşturabilecek malzemelerde ise tasarım bu koşul gözetilerek yapılır. Bu gruptaki malzemelerin sistem tasarımından önce belirtilmesi gerekir.
Diğer Taşıma Sistemleriyle Birlikte Çalışma
Kovalı elevatör tesis içinde tek başına çalışmaz. Alt bölümdeki besleme ve üst bölümdeki boşaltma noktaları başka taşıma sistemlerine bağlanır.
Bu bağlantı noktalarının doğru tasarlanması, hattın kesintisiz çalışmasını sağlayan unsurdur. Besleme tarafındaki bir tıkanma, elevatörün boşta dönmesine ya da aşırı yüklenmesine yol açabilir.
Bu nedenle proje aşamasında tüm hat tek bir bütün olarak ele alınır. Özel tasarım gerektiren uygulamalarda hidrolik pnömatik ve özel makinalar kategorimizdeki çalışmalarımıza bakabilirsiniz.
Proje Aşamasında Paylaşılacak Bilgiler
Doğru bir sistem tasarımı için birkaç bilginin baştan netleşmesi gerekir. Taşınacak malzemenin adı ve yığın yoğunluğu, saatlik kapasite ihtiyacı, taşıma yüksekliği ve çalışma sıcaklığı bu bilgilerin başında gelir.
Malzemenin nem oranı ve parçacık boyutu da tasarımı etkiler. Bu bilgilerin paylaşılması, uygun kova tipi ve boşaltma yönteminin belirlenmesini sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Kovalı elevatör hangi malzemeler için uygundur
Tahıl, granül, toz ve benzeri dökme malzemelerin dikey taşınmasında kullanılır. Malzemenin sıcaklığı ve aşındırıcılığı sistem seçimini etkiler.
Bantlı ve zincirli yapı arasında nasıl seçim yapılır
Bantlı yapılar aşındırıcılığı düşük malzemelerde ve yüksek hızlarda, zincirli yapılar ise sıcak ve aşındırıcı malzemelerde tercih edilir.
Kapasite nasıl hesaplanır
Kova hacmi, kovalar arası mesafe, taşıyıcı hızı ve malzemenin yığın yoğunluğu birlikte hesaplanır. Dolum oranı da hesaba dahil edilir.
Bakımda nelere dikkat edilir
Taşıyıcı gerginliği, kova bağlantıları ve alt bölümdeki malzeme birikmesi düzenli olarak kontrol edilir.
